Ingezonden: (Wijze?) raad voor de raad

Als betrokken burger met enig historisch besef heb ik de raadsverkiezingen in maart en alles wat daarna kwam gevolgd. Een informateur werd aangesteld die inmiddels in acht A4’tjes een gebakkenluchtadvies met een hoog soft welzijnsjargon heeft uitgebracht. Volgens dat advies moet er gestreefd worden naar een raadsbreed coalitieakkoord. De uitkomst van de raadsbrede verkenning dient een coalitieakkoord op te leveren met partijen die de coalitie gaan vormen. Uit de gesprekken van de informateur zou naar voren zijn gekomen dat een coalitie van Gemeentebelangen, GroenLinks/PvdA (Pro), D66 en VVD het meest voor de hand zou liggen. Eventueel kan een vijfde partij aansluiten voor een bredere coalitie (LOeS of CDA).

Zoals mijn vroegere politieke voorbeeld Den Uyl altijd zei: “twee dingen”: Eén: Veel coalities van de afgelopen decennia hebben steeds uit vier partijen en vier wethouders bestaan. Slechts als er een grotere partij binnen een coalitie bestond, moesten er door die grotere partij plotseling twee wethouders deel uitmaken van het college. Politiek opportunisme. Recente voorbeelden: toen de PvdA wegens het Wouter Bos-effect acht zetels haalde, moest die partij ineens twee wethouders leveren (Oolhorst – Van Brummen); in perioden daarvoor en de afgelopen bestuursperiode gold datzelfde: GB steeds twee wethouders (Kastelijns – Piena). Ik trek hieruit de conclusie dat een college van B&W in een gemeente als Oosterhout prima uit vier leden kan bestaan in plaats van hetzelfde werk over vijf wethouders te verdelen.

Terzijde: de bezoldiging voor een wethouder in Oosterhout bedraagt € 9.584,87 per maand, plus een aantal aantrekkelijke emolumenten en een aantrekkelijke wachtgeldregeling. Ik schat dat de kosten voor één wethouder, inclusief werkgeverslasten, circa € 180.000 per jaar bedragen. Daar kun je best een paar handhavers voor inzetten voor overlastbestrijding van fatbikes… of voor…? De vergoeding voor een raadslid bedraagt € 1.698,33, eveneens met een aantal emolumenten. Dat is geen kattenpis en daar zou je best een behoorlijke kwalitatieve inbreng voor mogen verwachten. Daar is de afgelopen periode, op een enkele uitzondering na, geen sprake van geweest. Gezien de bemensing van de huidige raad verwacht ik weinig verbetering, ook hier wellicht op een enkele uitzondering na.

Mijn “tweede ding”: een raadsbreed coalitieakkoord is de dood in de pot voor de lokale democratie! In 2002 is in Nederland ook voor gemeenten het dualisme ingevoerd als vervanging van het monisme, met als belangrijkste verschil dat de raad het college controleert en het college bestuurt. Als er raadsbreed bij elkaar op schoot wordt gezeten, komt er van de controlerende, oppositionele rol niets meer terecht. Een kostbare vijfde, overbodige wethouder verergert dat alleen maar! Niet doen dus, zo’n vijfde. Het begin van de afgelopen raadsperiode startte met vijf wethouders: twee voor Gemeentebelangen, één GroenLinks, één VVD en één D66. Daar zijn er inmiddels nog maar drie van over. De D66’er stapte op voor een andere baan. Kastelijns van GB hield de eer terecht aan zichzelf en stapte op na een woke integriteitsmelding van een kandidaat-raadslid van LOeS.

Van der Zanden van GroenLinks heeft, evenals Piena van GB, laten weten geen volgende wethouderstermijn te ambiëren. Rest bij aanvang van de komende bestuursperiode slechts één zittende wethouder: Melsen van de VVD. Of hij die functie kan behouden is maar zeer de vraag: in mijn Oosterhoutse grachtengordelcircuit komt VVD-fractievoorzitter Mathijs Raaijmakers als serieuze wethouderskandidaat naar voren. Hoe dan ook, er moet een totaal of grotendeels nieuwe wethoudersploeg tot stand worden gebracht. In Oosterhout “ons kent ons” worden de wethouders meestal uit de eigen fractievoorzitters voorgedragen.

Mijn suggestie is om dat nu eens niet te doen en out of the box te denken. Als ik de vier voorkeursfracties voor coalitievorming in ogenschouw neem, zie ik – met alle respect – geen enkele persoon met ook maar enige politiek-bestuurlijke ervaring. Van de lijsttrekkers zijn er ambtenaren (Lossez en Van Mook), een werknemer bij Dycore (Basting) en iemand met een veelheid aan functies (Raaijmakers), maar zonder politiek-bestuurlijke ervaring. Doe recht aan uw eigen opvattingen in het raadsvoorstel van 14 april jl., waarin u over de samenstelling van het college van B&W heeft gezegd dat “de wethouders vakinhoudelijk sterk zijn en eigen expertise meebrengen en een echt team vormen”. Zoek, al of niet in eigen partijgelederen, naar bewezen bekwame kandidaten met politiek-bestuurlijke ervaring die in elk geval een assessment dienen te ondergaan.

De verlichting in Oosterhout in 2026–2030: dat zou mooi zijn.

Cees Snoeren